Hər bir xalqın tarixində elə adlar var ki, zaman keçdikcə unudulmur, illər ötdükcə daha böyük məna qazanır. Bu adlar xalqın yaddaşında, tarixində xüsusi yer tutur. Şəhid adı da belə müqəddəs adlardan biridir. Şəhidlik yalnız bir insanın həyatını itirməsi deyil. Şəhidlik Vətən qarşısında borcun ən uca şəkildə yerinə yetirilməsi, xalqın azadlığı və torpağın bütövlüyü naminə canından keçənlərin ünvanıdır. Şəhid sözü ərəb mənşəli olub “şahid olan”, “şəhadət verən” mənasını daşıyır. İslam dünyagörüşündə şəhidlik yüksək mənəvi dəyər hesab edilir. Lakin zaman keçdikcə bu anlayış xalqımızın yaddaşında daha geniş məna qazanmışdır. Bizim üçün şəhid Vətənin müdafiəsi zamanı həyatını qurban verən, öz canını xalqının, torpağının və dövlətinin təhlükəsizliyi naminə fəda edən insandır. 
Şəhidlik haqqında danışarkən, ilk növbədə, insan həyatının mənasını, dəyərini düşünürük. Çünki Vətən uğrunda canından keçən hər bir insanın arxasında bir ömür, bir ailə, arzular, xəyallar və yarım qalan gələcəyi var. Onların uşaqlıq xatirələri, sevdikləri, ailələri, dostları, gələcəklə bağlı planları olub. Lakin Vətənin təhlükəsizliyi üçün ən ağır məqamda öz həyatlarından daha böyük bir məsuliyyəti üstün tutublar.
Ölüm anına yaxın insan öz həyatını qorumaq istəyir. Bu, təbii hissdir. Ancaq Vətənin taleyi təhlükə qarşısında qalanda özünü deyil, torpağını düşünmək böyük mənəvi iradə tələb edir. Şəhidlər bu iradənin ən yüksək nümunəsini göstərirlər.
Azərbaycan tarixinin müxtəlif dövrlərinə nəzər saldıqda Vətən uğrunda canından keçən insanların çox olduğunu görürük. Hər birinin taleyi fərqli olsa da, onları birləşdirən əsas məqam eynidir - Vətənə bağlılıq. Bəziləri döyüş meydanında, bəziləri sərhəd xəttində, bəziləri isə xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən həyatını itirib. Onların adları xalqın yaddaşında eyni ehtiramla yaşadılır.
Şəhidlik anlayışının böyüklüyü həm də ondadır ki, şəhidin ölümü ilə onun həyatı bitmiş hesab olunmur. Əksinə, şəhidin adı yeni bir yaddaşın başlanğıcına çevrilir. Onun adı ailəsində, doğulduğu kənddə və şəhərdə, xidmət etdiyi hərbi hissədə, təhsil aldığı məktəbdə, dostlarının xatirələrində yaşayır. Zaman keçdikcə şəhid haqqında danışılan hər bir söz onun həyatının yeni nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir.
Şəhidlərin xatirəsini yaşatmaq yalnız onların adını çəkməkdən ibarət deyil. Əslində, şəhidin xatirəsinə ən böyük ehtiram onun uğrunda canından keçdiyi dəyərləri qorumaqdır. Vətənə sədaqət, dövlətə bağlılıq, hərbi xidmətə məsuliyyətlə yanaşmaq, torpağa sahib çıxmaq və xalqın birliyini qorumaq şəhidlərin bizə qoyduğu mənəvi mirasın əsas hissəsidir.
Şəhid ailələri isə bu müqəddəs adın ağrısını hər gün öz həyatlarında daşıyırlar. Şəhidin anası üçün oğlu, atası üçün evdən çıxan son baxışı, həyat yoldaşı üçün həyatının ən doğma insanı, övladı üçün isə heç vaxt tam yaşaya bilmədiyi ata sevgisidir. Buna görə şəhid ailələrinə göstərilən diqqət və qayğı sadəcə sosial məsuliyyət deyil, həm də mənəvi borcdur.
Şəhidlər haqqında danışarkən onları yalnız döyüş səhnələri ilə xatırlamaq da doğru olmaz. Çünki şəhidin həyatında döyüşdən əvvəlki illər, ailəsi, təhsili, əsgərlik yolu, dostları və insanlarla münasibətləri də mühüm yer tutur. Hər bir şəhidin arxasında ayrıca bir həyat hekayəsi var. Bu hekayələri öyrənmək şəhidlərimizi daha yaxından tanımağa imkan verir.
Şəhidlər arasında müxtəlif peşə və xarakterə malik insanlar olub. Kimisi hərbi məktəbdə təhsil alıb, kimisi hərbi xidmət zamanı peşəkar hərbçi kimi formalaşıb, kimisi isə müxtəlif sahələrdə çalışdıqdan sonra ordu sıralarında xidmət edib. Onları bir araya gətirən isə Vətən qarşısında məsuliyyət hissi olub.
Şəhidlik həm də gənc nəsil üçün böyük tərbiyə məktəbidir. Gənclər şəhidlərin həyatını öyrənməklə Vətən sevgisinin yalnız sözlərdən ibarət olmadığını anlayırlar. Vətəni sevmək onun tarixini bilmək, dövlətini qorumaq, qanunlarına hörmət etmək, öz üzərinə düşən vəzifəni məsuliyyətlə yerinə yetirməkdir. 
Azərbaycan əsgəri üçün şəhidlik anlayışının xüsusi mənası var. Hərbi xidmət yalnız silah daşımaq və döyüş hazırlığı keçmək deyil. Bu xidmət Vətənin təhlükəsizliyinə görə məsuliyyət daşımaq deməkdir. Hərbi qulluqçular öz xidmətlərini layiqincə yerinə yetirməklə həm dövlət qarşısında andına, həm də şəhidlərin müqəddəs xatirəsinə sədaqət göstərirlər.
Bu baxımdan şəhidlik yalnız keçmişə aid anlayış deyil. O, bu gün də cəmiyyətimizin mənəvi dəyərləri sırasında yaşayır. Şəhidlərin adı çəkiləndə insanlar yalnız onların son döyüşünü deyil, Vətən üçün göstərdikləri fədakarlığı xatırlayırlar. Şəhidlər bizə bir daha göstərir ki, Vətən anlayışı insan üçün doğulduğu evdən, ailədən və doğma torpaqdan başlayaraq böyük bir mənəvi bağlılığa çevrilir.
Torpaq uğrunda canından keçən insanın adı həmin torpağın yaddaşına yazılır. Buna görə də onların məzarları sadəcə bir məzar deyil. Onlar tariximizin canlı səhifələridir. Hər bir məzar bir nəslin xatirəsini, bir xalqın mübarizə yolunu özündə yaşadır. Şəhidlər xiyabanları isə xalqın öz övladlarına ehtiramını ifadə edən müqəddəs məkanlardır. Şəhidlərin xatirəsinin qorunması gələcək nəsillər qarşısında da məsuliyyətdir. Çünki tarix yalnız kitab səhifələrində yaşamır. Tarix həm də insanların yaddaşında iz buraxır. Əgər biz şəhidlərimizin həyatını, onların Vətən qarşısında xidmətlərini və fədakarlıqlarını gələcək nəsillərə çatdırsaq, həmin yaddaş daim yaşayacaq.
Bu gün şəhidlərimizin adını ehtiramla çəkmək, onların ailələrinə qayğı göstərmək və həyat yollarını gənclərə tanıtmaq hər birimizin mənəvi borcudur. Çünki şəhidlər Vətənin ən ağır günündə onun müdafiəsinə qalxaraq öz həyatlarını xalqın gələcəyinə həsr ediblər.
Şəhidlik haqqında danışmaq çətindir. Çünki bu sözün içində həm qürur, həm kədər, həm də böyük məsuliyyət var. Şəhidlər həyatlarını Vətənə verdilər, bizə isə onların xatirəsini yaşatmaq düşür. Onların adlarını yadda saxlamaq, həyat yollarını öyrənmək və gələcək nəsillərə çatdırmaqla şəhidlərimizi yaşatmış oluruq. Çünki insan ömrü sona çata bilər, amma Vətən üçün yaşanan və Vətən uğrunda verilən ömür xalqın yaddaşında əbədi olaraq qalır. Şəhidlik də məhz bu əbədiyyətin adıdır.



Hüsniyyə NƏSİROVA

 “Azərbaycan Ordusu”