Azərbaycan Ordusu bu gün yüksək döyüş hazırlığı, peşəkar şəxsi heyəti və müasir imkanları ilə ölkənin təhlükəsizliyinin və müdafiəsinin etibarlı təminatçısıdır. Ordunun gücləndirilməsi, hərbi qulluqçuların hazırlığının yüksəldilməsi və müasir tələblərə uyğun hərbi infrastrukturun formalaşdırılması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi hər zaman diqqət mərkəzində saxlanılır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin ordu quruculuğuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu prosesin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycan Ordusunun maddi-texniki bazasının yenilənməsi və müasir silah sistemləri ilə təchizatı ordumuzun əməliyyat imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradıb.
Bununla yanaşı, hərbi təhsilin və hazırlıq sisteminin təkmilləşdirilməsi peşəkar hərbi kadrların yetişdirilməsinə imkan verib. Döyüş hazırlığının daim diqqətdə saxlanılması Azərbaycan Ordusunun müxtəlif şəraitlərdə fəaliyyət göstərmək qabiliyyətini artırıb. Hərbi hissələrdə keçirilən təlimlər şəxsi heyətin nəzəri biliklərinin praktiki bacarıqlarla möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. 
Azərbaycan Ordusunun hərbi kadrlarının peşəkarlığı və döyüş meydanında nümayiş etdirdiyi iradə xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı özünü aydın şəkildə göstərdi. Həmin günlərdə hərbi qulluqçular qarşıya qoyulan döyüş tapşırıqlarını yüksək məsuliyyət və peşəkarlıqla yerinə yetirdilər. Müharibənin mürəkkəb şəraiti şəxsi heyətin fiziki hazırlığını, hərbi intizamını və döyüş ruhunu ciddi sınaqdan keçirdi. Ordumuzun hərbi qulluqçuları müxtəlif istiqamətlərdə aparılan döyüşlərdə çeviklik, əzmkarlıq və qarşılıqlı fəaliyyət nümayiş etdirdilər. Döyüş meydanında verilən qərarların vaxtında icrası hərbi qulluqçuların hazırlıq səviyyəsinin mühüm göstəricilərindən birinə çevrildi. Çətin relyef, ağır hava şəraiti və davamlı döyüşlər şəraitində tapşırıqları yerinə yetirmək böyük dözüm tələb edirdi. Bu sınaqlar zamanı Vətən müdafiəçilərinin  peşəkarlığı ilə yanaşı, onların mənəvi-psixoloji möhkəmliyi də özünü göstərdi. Bir çox hərbi qulluqçu həyatını təhlükə qarşısında qoyaraq silahdaşlarının və döyüş yoldaşlarının yanında dayandı. Döyüşlərdə şəhid olan hərbi qulluqçular isə Vətənin müdafiəsi naminə həyatlarını fəda etdilər. Onların göstərdiyi igidlik və şücaət xalqımızın yaddaşında xüsusi yer tutdu. Şəhidlərin həyat və döyüş yolu yalnız bir ailənin deyil, bütövlükdə xalqın yaddaşında qorunan mənəvi dəyərdir. Hər bir şəhidin adı və göstərdiyi mərdlik Azərbaycan Ordusunun tarixində özünəməxsus iz qoyur. Vətən qarşısında fədakarlığı, xidmətə məsuliyyətli münasibəti və döyüş yolu ilə seçilən hərbi qulluqçuların həyatı bu tarixin mühüm səhifələrindən biridir. Belə Vətən müdafiəçilərindən biri də Vətəninə sədaqəti ilə seçilən Sübhan Məmmədlidir.
Sübhan Məmmədli 1994-cü il avqustun 12-də Kəngərli rayonunun Xıncab kəndində anadan olub. O, 2000-ci ildə Xıncab tam orta məktəbində oxuyub. Məktəb illərində məsuliyyətli və nizam-intizamlı olması ilə seçilib. Sübhan 2009-cu ildə Heydər Əliyev adına Hərbi Liseyə qəbul olub. Burada qazandığı bilik və bacarıqlar gələcək zabitlik fəaliyyətinin əsasını formalaşdırıb. Hərbi liseydəki təhsil illəri onun intizamlı həyat tərzinə uyğunlaşmasına və hərbi qaydaları mənimsəməsinə imkan verib. Və nəhayət, Hərbi liseyi müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra 2012-ci ildə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (indiki Heydər Əliyev adına Hərbi İnstitut) təhsil almağa başlayıb. Təhsilini başa vurduqdan sonra 2016-cı ildə “leytenant” rütbəsinə layiq görülərək Azərbaycan Ordusunun sıralarında xidmətə başlayıb. İlk xidmət yerində qazandığı təcrübə onun zabit kimi formalaşmasında mühüm mərhələ olub. O, taqım komandiri vəzifəsində xidmətə başlayıb. Hərbi nizam-intizam, peşəkarlıq və xidmətə sədaqət Sübhan Məmmədlinin zabitlik fəaliyyətinin əsas xüsusiyyətlərinə çevrilib.
2017-ci ildə xidmət etdiyi hərbi hissədə bölük komandiri kimi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə şəxsi heyətin idarə olunması, hərbi nizam-intizamın qorunması və qarşıya qoyulan tapşırıqların yerinə yetirilməsi onun gündəlik xidmətinin əsas istiqamətlərini təşkil edirdi. Müxtəlif xidmət şəraitlərində qazandığı təcrübə hərbi hazırlığının və idarəçilik bacarıqlarının daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradıb. 2019-cu il iyunun 26-da “baş leytenant” rütbəsinə yüksəlməsi onun xidmət fəaliyyətində növbəti mərhələ olub.
Sübhan zabit kimi yalnız verilən tapşırıqları yerinə yetirməklə kifayətlənmir, rəhbərlik etdiyi şəxsi heyətin hazırlığına və döyüş qabiliyyətinin yüksəldilməsinə də diqqət yetirib. Onun üçün hərbi xidmət gündəlik vəzifədən daha çox, üzərinə götürdüyü məsuliyyətin ifadəsi idi. Bu yanaşma onun həm xidmət yoldaşları, həm də tabeliyində olan hərbi qulluqçular arasında hörmət qazanmasında müsbət rol oynayıb.
Şəhid Sübhan Məmmədlidən yadigar iki qız övladı qalıb. Böyük qızı Ömür onun həyatında xüsusi yer tuturdu. Kiçik qızı Sübhanə isə atasının şəhidliyindən altı ay sonra dünyaya gəlib. Sübhanə atasının adını ailədə yaşadan övlad kimi böyüyür. Onlar mütəmadi olaraq indiki Hərbi Memorial Məzarlıqda atasının məzarını ziyarət edirlər. Hər gəlişdə həmin məzar ailənin həm ağrısını, həm də Sübhan Məmmədlinin adının gələcək nəsillərdə yaşadılacağına olan bağlılığını özündə yaşadır.
Sübhan Məmmədlinin həyat və xidmət yolunun mühüm məqamları onun ailəsinin xatirələrində də qorunur. Bu xatirələri daha yaxından öyrənmək üçün atası Səbuhi Məmmədovla söhbət etdik. O, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı və veteranı kimi Naxçıvanın Sədərək və Buzqov istiqamətlərində gedən döyüşlərdə iştirak edib. Vətənin müdafiəsində döyüş yolu keçmiş bir ata üçün oğlunun hərbçi kimi yetişməsi xüsusi məna daşıyırdı. Sübhanın uşaqlıqdan hərb sahəsinə maraq göstərməsi, hərbi təhsil alması və zabit kimi formalaşması ailədəki Vətənə bağlılıq ənənəsi ilə səsləşirdi.
Vətən müharibəsi ərəfəsində isə ailə qarşıdakı ağır sınağın miqyasını bilmədən gündəlik həyatını davam etdirirdi. Səbuhi Məmmədov həmin günləri belə xatırlayır: “Sübhanın Vətənə bağlılığı hələ müharibə başlamazdan əvvəl də onun davranışlarında özünü göstərirdi. General-mayor Polad Həşimovun şəhid olması xəbərini eşidəndə o üç gün yemək yemədi. Vətən müharibəsi başlamamışdan əvvəl Sübhan məzuniyyətdə idi. Bir dəfə çağırdılar, amma sonra yenə evə qayıtdı. 2020-ci il sentyabrın 27-si yenə getdi, amma qayıtmadı. Biz bilmirdik ki, həmin gün müharibə başlayacaq. Müharibənin başlamasını isə televiziyadan öyrənmişdik. Şəhid olmamışdan əvvəl oktyabrın 5-nə qədər əlaqəmiz olub. Sonra şəhid xəbərini eşitdik”. 
Atanın bu xatirəsində müharibənin ilk günlərinin ailə üçün nə qədər gözlənilməz və ağır olduğu aydın hiss olunur. Sübhanın həmin səhər yenidən xidmətə yollanması ailənin yaddaşında onun son gedişi kimi qalıb. O zaman heç kim bu gedişin sonuncu vida olduğunu bilmirdi. Sonrakı günlərdə ailənin həyatına Sübhanın şəhid olması ilə bağlı ağır xəbər daxil oldu. Onun döyüş yolu Vətən qarşısında üzərinə düşən vəzifəni sonadək yerinə yetirən bir zabitin həyatının mühüm səhifəsi kimi yadda qaldı. Səbuhi Məmmədovun xatirələri oğlunun son günlərinə işıq salmaqla yanaşı, bir atanın övladı ilə bağlı daşıdığı qürur və ağrını da əks etdirir.
Səbuhi Məmmədov oğlunun xidmət yoldaşlarının və dostlarının onları unutmadığını bildirir. Onun sözlərinə görə, Sübhanın xidmət yoldaşlarından biri olan İlkin öz oğluna onun adını verib. Bu hadisə şəhid zabitin onu tanıyan insanların yaddaşında buraxdığı izin nümunələrindən biridir.
Sübhan Məmmədlinin həyatından danışarkən anasının xatirələri də onun şəxsiyyətini və hərbi xidmətə münasibətini tamamlayan mühüm məqamları üzə çıxarır. Anası oğlunun uşaqlıqdan məsuliyyətli və işinə ciddi yanaşan biri olduğunu xatırlayır: “Sübhanın vətənpərvərliyi gündəlik davranışlarında və insanlarla münasibətində də özünü göstərirdi. Oğlumun xidmət etdiyi son hərbi hissənin Bakı şəhərinə yaxın olması səbəbindən tez-tez ailəsi ilə birlikdə bizi ziyarət edirdi. O, işini çox yaxşı bilən, verilən tapşırıqlara məsuliyyətlə yanaşan zabit kimi tanınırdı. Bu xüsusiyyət onun hərbi intizamına və üzərinə düşən vəzifəyə ciddi münasibətinin göstəricisi idi. Evdən xidmət yerinə gedərkən özü ilə əsgərlərə şirniyyat aparırdı. Əsgərlərin bir qisminin sonradan öz övladlarına Sübhanın adını verməsi onun həmin insanlarda yaratdığı hörmətdən xəbər verir. Hazırda yaşadığımız ərazidə küçələrin biri Sübhanın adını daşıyır”.
Sübhanın ailəsində isə onun adı və xatirəsi övladları ilə bağlı xüsusi məna daşıyır. Kiçik qızı Sübhanə atasının yoxluğunu dərk etdikcə onunla bağlı suallar verir və “Mənim atamla niyə şəklim yoxdur?” deyə soruşurdu. Bu sadə uşaq sualı ailənin yaşadığı itkinin ən ağrılı tərəflərindən biri idi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarında və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamlarına əsasən Sübhan Məmmədli ölümündən sonra 3-cü dərəcəli “Rəşadət” ordeni, “Vətən uğrunda” və “Füzulinin azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilib.

Əli ABIYEV “Azərbaycan Ordusu”