İlin müxtəlif fəsillərində hava şəraitinin dəyişməsi insanların sağlamlığına birbaşa təsir göstərir. Xüsusilə payız və qış aylarında mövsümi virus infeksiyalarının yayılma riski artır. İnsanların qapalı məkanlarda daha çox vaxt keçirməsi, havanın soyuması və immun sisteminin zəifləməsi virusların daha sürətlə yayılmasına şərait yaradır. Bu səbəbdən, mövsümi viruslardan qorunmaq üçün profilaktik tədbirlərə riayət etmək olduqca vacibdir. Sağlam həyat tərzi, gigiyena qaydalarına əməl olunması və vaxtında tibbi yardım almaq xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır.

Mövsümi viruslar əsasən, tənəffüs yollarını zədələyən infeksiyalardır. Bunlara qrip, paraqrip, rinovirus, adenovirus və digər virus mənşəli xəstəliklər daxildir. Viruslar xəstə şəxsin asqırması, öskürməsi, danışması zamanı havaya yayılan damcılar vasitəsilə digər insanlara keçir. Bundan başqa, çirkli əllər, qapı tutacaqları, telefonlar və gündəlik istifadə olunan əşyalar da yoluxma mənbəyi ola bilər.

Virus infeksiyalarının ilk əlamətləri adətən halsızlıq, hərarətin yüksəlməsi, boğaz ağrısı, burun axması, öskürək, baş ağrısı və əzələ ağrıları ilə özünü göstərir. Bəzi hallarda iştahsızlıq, titrətmə və ümumi zəiflik də müşahidə olunur. Bu əlamətlər hiss edildikdə xəstəliyi yüngül qəbul etmək düzgün deyil. Erkən mərhələdə istirahət etmək, bol maye qəbul etmək və həkim məsləhəti almaq sağalma prosesini sürətləndirə bilər.

Mövsümi viruslardan qorunmağın ən təsirli yollarından biri şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etməkdir. Əllər mütəmadi olaraq sabun və su ilə ən azı 20 saniyə yuyulmalıdır. Sabun olmadıqda spirt tərkibli dezinfeksiyaedici vasitələrdən istifadə etmək tövsiyə olunur. Çirkli əllərlə gözə, buruna və ağıza toxunmaqdan çəkinmək lazımdır.

Qapalı və insanların sıx toplaşdığı məkanlarda havalandırma xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Otaqların mütəmadi havalandırılması virusların yayılma ehtimalını azaldır. Xəstə şəxslərlə yaxın təmasdan mümkün qədər uzaq durmaq, zərurət olduqda tibbi maskadan istifadə etmək də qoruyucu tədbirlər sırasındadır.

İmmunitetin güclü olması viruslara qarşı orqanizmin müqavimətini artırır. Bunun üçün balanslaşdırılmış qidalanmaq, kifayət qədər meyvə və tərəvəz qəbul etmək, zülal və vitaminlərlə zəngin qidalara üstünlük vermək vacibdir. Xüsusilə C və D vitaminləri, sink və digər faydalı mikroelementlər immun sisteminin normal fəaliyyətinə kömək edir. Lakin vitamin preparatları yalnız həkim məsləhəti ilə qəbul edilməlidir.

Fiziki aktivlik də sağlamlığın qorunmasında mühüm rol oynayır. Gündəlik gəzinti, yüngül idman hərəkətləri və açıq havada vaxt keçirmək qan dövranını yaxşılaşdırır, immun sistemini gücləndirir. Bununla yanaşı, kifayət qədər yuxu və stressin azaldılması da virus infeksiyalarına qarşı müqaviməti artıran amillərdəndir.

Hərbi kollektivlərdə virusların yayılma riski daha yüksək ola bilər. Çünki hərbi qulluqçular birgə xidmət edir və təlimlərdə iştirak edirlər. Bu səbəbdən hərbi hissələrdə gigiyena qaydalarına ciddi əməl olunmalı, yaşayış və xidməti otaqlar mütəmadi təmizlənməsi, havalandırılması və xəstəlik əlamətləri olan şəxslərin vaxtında həkim müayinəsinə cəlb edilməsi mütəmadi olaraq təmin edilir. Profilaktik tədbirlərin vaxtında görülməsi şəxsi heyətin sağlamlığının qorunmasına və xidmət fəaliyyətinin fasiləsiz davam etməsinə kömək edir.

Bəzən insanlar virus infeksiyalarında antibiotiklərdən özbaşına istifadə edirlər. Halbuki antibiotiklər viruslara təsir göstərmir və onların əsassız qəbulu gələcəkdə antibiotiklərə qarşı davamlılığın yaranmasına səbəb ola bilər. Buna görə də dərman preparatları yalnız həkim təyinatı ilə qəbul edilməlidir.

Mövsümi viruslardan tam şəkildə sığortalanmaq mümkün olmasa da, sadə profilaktik tədbirlərə riayət etməklə yoluxma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq mümkündür. Sağlam qidalanma, şəxsi gigiyena, kifayət qədər istirahət, fiziki aktivlik və tibbi tövsiyələrə əməl etmək həm fərdi sağlamlığın, həm də cəmiyyətin sağlamlığının qorunmasına xidmət edir. Unutmaq olmaz ki, sağlam insan güclü cəmiyyətin, sağlam hərbi qulluqçu isə güclü ordunun əsas dayaqlarından biridir.

Hazırladı:

Hüsniyyə NƏSİROVA

"Azərbaycan Ordusu"